مهران ابوعلی‌پور: دامداری روستایی نیازمند نگاه ویژه مسئولان است
پایگاه خبری آوای سبز آرام؛ مهران ابوعلی‌پور، مدیرعامل شرکت تعاونی کشاورزی دامداران لنگرود، در گفت‌وگویی با خبرنگار ما به تشریح ظرفیت‌های این مجموعه، وضعیت دامداران شهرستان، مشکلات اقتصادی و تولیدی، چالش‌های حوزه شیر و ضرورت حمایت جدی‌تر از دامداری روستایی پرداخت.
مهران ابوعلی‌پور در معرفی شرکت تعاونی کشاورزی دامداران لنگرود اظهار کرد: این شرکت نخستین شرکت تعاونی در زمینه دامداری است که سال ۱۳۶۷ در سطح استان گیلان تأسیس شده و با مدیریت آقای اسماعیل اصغری تا سال ۱۳۹۷ و پس از آن به اینجانب سپرده شد. از مهم‌ترین وظایف آن می‌توان به تهیه و توزیع نهاده‌های دامی و جمع‌آوری شیر تولیدی دامداران اشاره کرد.
وی افزود: شیر تولیدی دامداران پس از انجام آزمایش‌های اولیه، جمع آوری و کاهش دما به کارخانه‌های طرف قرارداد ارسال می‌شود. در حال حاضر این شرکت حدود پنج هزار و ۳۰۰ عضو دارد و بیش از ۳۷ هزار رأس دام در سطح شهرستان هویت‌گذاری شده که بخشی از آنها دام سبک و بخشی دام سنگین هستند.
تنها تعاونی تخصصی دامداران در شهرستان
مهران ابوعلی‌پور با اشاره به جایگاه این مجموعه در ساختار تعاونی‌های کشاورزی گفت: شرکت‌های تعاونی کشاورزی زیرمجموعه تعاون روستایی هستند و در شهرستان لنگرود، شرکت تعاونی دامداران تنها مجموعه تخصصی در این حوزه محسوب می‌شود.
وی ادامه داد: در سطح استان گیلان ۱۹ شرکت تعاونی دامداران فعالیت دارند که زیرمجموعه اتحادیه تعاونی‌های دامداران استان گیلان به شمار می‌روند. ارکان این شرکت‌ها نیز شامل پنج عضو هیئت‌مدیره و بازرس است که مسئولیت برنامه‌ریزی و امور اجرایی مجموعه را بر عهده دارند.
مدیرعامل شرکت تعاونی کشاورزی دامداران لنگرود با اشاره به سابقه مدیریتی خود گفت: هفتمین سال مدیریت این مجموعه را به پایان رسانده‌ام و اکنون وارد هشتمین سال فعالیت خود شده‌ام.
تعاونی دامداران از تسهیلات بانکی بی‌بهره است
ابوعلی‌پور یکی از مشکلات اساسی شرکت را نبود دسترسی مناسب به تسهیلات بانکی عنوان کرد و گفت: متأسفانه تاکنون حتی از تسهیلات با نرخ ۲۳ درصد نیز نتوانسته‌ایم استفاده کنیم؛ چه برسد به تسهیلات چهار یا هشت درصدی. این در حالی است که بارها برای دریافت تسهیلات درخواست داده‌ایم، اما تاکنون چنین امکانی برای شرکت تعاونی فراهم نشده است.
وی با بیان اینکه شرکت بر پایه منابع داخلی دامداران فعالیت می‌کند، افزود: این مجموعه کاملاً خودگردان است و چرخه مالی آن عمدتاً از منابع خود دامداران تأمین می‌شود. ارزش سهام اعضا، کارمزد حاصل از خرید و فروش و مبالغ جزئی که در فرآیند تهیه برخی نهاده‌ها دریافت می‌شود، منابع مالی شرکت را تشکیل می‌دهد.
مهران ابوعلی‌پور تصریح کرد: با وجود تورم شدید سال‌های گذشته در حوزه نهاده‌های دامی، توانسته‌ایم با اتکا به همین منابع داخلی مجموعه را حفظ کنیم.
کاهش مراکز جمع‌آوری شیر در لنگرود
وی بیشترین گردش مالی شرکت را مربوط به فروش شیر دانست و گفت: شرکت مسئول جمع‌آوری شیر تولیدی دامداران است. در حال حاضر یک مرکز اصلی و دو شعبه فرعی داریم، در حالی که در گذشته تعداد شعبات به ۹ مرکز می‌رسید.
به گفته ابوعلی‌پور، مهاجرت روستاییان به شهرها و کاهش جمعیت روستایی و عدم حمایت از دامداران موجب تعطیلی هفت شعبه این مجموعه شده است.
وی ادامه داد: شرکت در گذشته روزانه بیش از ۱۶ تن شیر جمع‌آوری می‌کرد، اما در مقطعی این میزان به کمتر از یک تن رسید. خوشبختانه در سال ۱۴۰۴ میزان جمع‌آوری شیر در مقطعی به هشت تا ۹ تن رسید و اکنون به‌طور میانگین روزانه حدود ۶ تن شیر دریافت می‌کنیم.
تأخیر کارخانه‌های لبنی در پرداخت مطالبات دامداران
مدیرعامل شرکت تعاونی کشاورزی دامداران لنگرود، یکی از بزرگ‌ترین مشکلات فعلی را نحوه پرداخت کارخانه‌های لبنی عنوان کرد و گفت: در قراردادها معمولاً بازه پرداخت ۴۵ روزه تعیین می‌شود، اما در عمل گاهی تسویه حساب با کارخانه‌ها از زمان تحویل شیر تا شش ماه نیز به طول می‌انجامد.
مهران ابوعلی‌پور افزود: اگر میانگین این تأخیر را سه ماه در نظر بگیریم، مبالغ بسیار سنگینی در اختیار کارخانه‌های لبنی باقی می‌ماند و همین مسئله کار شرکت را بسیار دشوار می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: دامدار باید نهاده‌های مورد نیاز خود را به‌روز خریداری کند و برای ادامه فعالیت نیز به سرمایه در گردش نیاز دارد؛ بنابراین تأخیر در پرداخت مطالبات، فشار قابل توجهی به تولیدکنندگان وارد می‌کند.
حمایت تعاونی از دامداران با منابع داخلی
ابوعلی‌پور با اشاره به اقدامات حمایتی شرکت اظهار کرد: تلاش کرده‌ایم با استفاده از منابع داخلی شرایطی فراهم کنیم تا اعضا شیر آور در زمان خرید نهاده از حمایت شرکت برخوردار شوند.
وی افزود: دامدار می‌تواند شیر خود را امروز تحویل دهد و روز بعد مبلغ آن را در قالب مساعده کالا دریافت کند. این اقدام بخشی از چتر حمایتی و سبد حمایتی شرکت برای پشتیبانی از تولیدکنندگان است.
کاهش شدید دامداری‌های صنعتی در لنگرود
مهران ابوعلی‌پور با ابراز تأسف از کاهش تعداد واحدهای دامداری صنعتی در شهرستان گفت: تا اواسط دهه ۹۰، حدود ۵۰ واحد دامداری صنعتی در لنگرود فعال بود.
وی ادامه داد: حتی یک مرکز جمع‌آوری شیر ویژه دامداران صنعتی نیز فعالیت می‌کرد که به تنهایی حدود هشت تن شیر جمع‌آوری داشت. در مجموع، مراکز جمع‌آوری شیر شهرستان روزانه حدود ۲۵ تا ۳۰ تن شیر دریافت می‌کردند.
این فعال حوزه دامپروری اضافه کرد: بخشی از شیر تولیدی نیز در بازارهای محلی و روستاها به لبنیات سنتی تبدیل می‌شد و به دست مصرف‌کنندگان می‌رسید. در آن زمان میزان تولید شیر شهرستان لنگرود شاید به ۴۰ تا ۴۵ تن در روز می‌رسید، اما متأسفانه تقریباً تمامی واحدهای صنعتی تعطیل شده‌اند و تنها دو واحد با ظرفیت بسیار محدود به فعالیت ادامه می‌دهند.
سیاست‌های کلان؛ عامل مهم در مشکلات دامداران
ابوعلی‌پور تصمیمات کلان و سیاست‌گذاری‌های خارج از سطح استان را از عوامل مؤثر بر وضعیت موجود دانست و گفت: استاندار به‌تنهایی نمی‌تواند این مشکلات را حل کند. زمانی که قیمت نهاده‌ها و قیمت‌گذاری شیر در سطوح مختلف و خارج از استان تعیین می‌شود، اختیار استاندار و مسئولان استانی محدود خواهد بود.
وی افزود: قیمت برخی محصولات صنایع لبنی و همچنین قیمت پایه شیر، بدون محاسبات دقیق هزینه‌های تولید تعیین می‌شود و در مواردی این قیمت نمی‌تواند هزینه‌های واقعی دامدار را پوشش دهد.
مهران ابوعلی‌پور تأکید کرد:گوشت و لبنیات نقش مهمی در سبد غذایی مردم دارد و حمایت از تولیدکننده در این بخش، در نهایت به تأمین غذای سالم و حفظ سلامت جامعه کمک خواهد کرد.
دامداری؛ شغلی که تعطیلی ندارد
مدیرعامل شرکت تعاونی دامداران لنگرود با اشاره به دشواری‌های این حرفه گفت: دامداری یکی از شاخه‌های مهم کشاورزی است و در طول تاریخ، دام و محصولات آن همواره بخشی از نیاز غذایی انسان را تأمین کرده‌اند؛ اما متأسفانه این جایگاه در سیاست‌های حمایتی امروز آن‌طور که باید دیده نمی‌شود.
وی افزود: دامدار، به‌ویژه دامدار فعال در حوزه گاو شیری، تقریباً تمام وقت خود را صرف تولید می‌کند و حتی در بحرانی‌ترین شرایط زندگی نیز نمی‌تواند فعالیت خود را متوقف کند.
ابوعلی‌پور ادامه داد: در مرغداری گوشتی یک دوره حدود ۴۵ روزه وجود دارد و پس از پایان دوره، امکان توقف و آماده‌سازی برای دوره بعد فراهم است. در پرواربندی دام گوشتی نیز دوره تولید مشخصی وجود دارد؛ اما در دامداری شیری شرایط متفاوت است.
وی توضیح داد: از زمان تولد گوساله تا رسیدن دام به شرایط تولید ممکن است حدود سه سال زمان نیاز باشد و پس از آن نیز دامدار باید مجموعه‌ای از فرآیندها، از باروری و زایمان تا شیردوشی را مدیریت کند.
خاطره‌ای از سختی‌های زندگی دامداران
مهران ابوعلی‌پور با بیان خاطره‌ای شخصی از دوران فعالیت خود در حوزه دامپروری اظهار کرد: زمانی که از تهران به گیلان آمدم، فعالیت خود را در زمینه دامپروری آغاز کردم. یک روز مادربزرگم فوت کرده بود و همه اقوام برای تشییع جنازه آماده می‌شدند، اما همان زمان نوبت دوشش دام‌ها بود.
وی ادامه داد: بین اینکه برای مراسم تشییع حاضر شوم یا وظیفه خود را در قبال دام‌ها انجام دهم، مجبور شدم کارم را انجام بدهم. هنوز هم وقتی این خاطره را به یاد می‌آورم، یکی از دردناک‌ترین خاطرات زندگی من است؛ چرا که به دلیل مسئولیتی که در قبال تولید لبنیات و پروتئین داشتم، نتوانستم در آن لحظه عاطفی در کنار خانواده باشم.
وی افزود: بسیاری از دامداران چنین شرایطی را در زندگی خود تجربه کرده‌اند، اما در مقابل، حمایت متناسبی که باید از این قشر زحمتکش صورت گیرد، به اندازه کافی دیده نمی‌شود.
دامپروری بدون عشق به سرانجام نمی‌رسد
ابوعلی‌پور در پاسخ به این پرسش که چه توصیه‌ای برای افراد علاقه‌مند به ورود به حوزه دامپروری دارد، گفت: دامپروری و به‌طور کلی کشاورزی، علاوه بر سرمایه، به عشق و علاقه نیاز دارد. اگر هزاران میلیارد تومان سرمایه داشته باشید اما علاقه‌ای به این کار نداشته باشید، فعالیت شما به سرانجام نخواهد رسید.
وی تأکید کرد: بسیاری از دامدارانی که امروز در شرکت‌های تعاونی و در سطح کشور فعالیت می‌کنند، با عشق و علاقه در این حرفه مانده‌اند؛ زیرا در زمان نوسانات اقتصادی ممکن است شرایط به جایی برسد که حتی فرد مجبور شود بخشی از علاقه خود را قربانی ادامه فعالیت کند.
افزایش قیمت سبوس و نگرانی از آینده دامداری روستایی
مهران ابوعلی‌پور با تأکید بر ضرورت نگاه ویژه به دامداران اظهار کرد: انتظار ما این است که در سطح شهرستان، استان و کشور نگاه ویژه‌ای به دامداران وجود داشته باشد.
وی گفت: از یک سو صحبت از آزادسازی نهاده‌ها و واگذاری فضای بازار به تولیدکننده است و از سوی دیگر، قیمت شیر توسط سیاست‌گذار تعیین می‌شود
احمدرضا: . این وضعیت عملاً دست و پای دامدار را می‌بندد.
مدیرعامل شرکت تعاونی دامداران لنگرود افزود: تصمیمات اتخاذشده در سال ۱۴۰۵ موجب حذف بخشی از سبوس یارانه‌ای شد و قیمت سبوس از حدود ۱۰ هزار تومان به حدود ۳۰ هزار تومان رسید؛ یعنی افزایش حدود ۳۰۰ درصدی.
وی ادامه داد: سبوس یکی از نهاده‌های مهم مورد استفاده دامداران سنتی است. در جیره‌نویسی علمی ممکن است حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد جیره با سبوس تأمین شود، اما در دامداری‌های روستایی سهم استفاده از آن می‌تواند به ۵۰ تا ۶۰ درصد نیز برسد.
ابوعلی‌پور خاطرنشان کرد: با شناور شدن قیمت سبوس، افزایش مجدد قیمت این نهاده نیز دور از انتظار نیست و ادامه چنین روندی می‌تواند با توجه به نقدینگی محدود دامداران، آسیب شدیدی به دامداری روستایی وارد کند.
ضرورت حمایت ملی از دامداری گیلان
وی با بیان اینکه مسئولان استانی به‌تنهایی قادر به حل این مشکلات نیستند، گفت: استاندار و نمایندگان مجلس به تنهایی نمی‌توانند این مسائل را برطرف کنند؛ زیرا بخش قابل توجهی از سیاست‌گذاری‌ها در سطح وزارتخانه‌ها انجام می‌شود و لازم است در این سطح نگاه ویژه‌ای به دامداری داشته باشند.
مهران ابوعلی‌پور افزود: گیلان در گذشته در بخش‌های مختلف کشاورزی ظرفیت‌های قابل توجهی داشت. لنگرود زمانی یکی از قطب‌های پرورش کرم ابریشم بود و بخشی از اراضی آن نیز در حوزه تولید چای فعالیت داشت، اما بسیاری از این ظرفیت‌ها کاهش یافته یا از بین رفته‌اند.
وی تصریح کرد: امروز یکی از معدود منابع درآمد روزمره برای بسیاری از کشاورزان و روستاییان، دامداری است و اگر از این بخش حمایت نشود، در صورت از بین رفتن آن، احیای مجدد این صنعت بسیار دشوار خواهد بود.
ابوعلی‌پور با اشاره به هزینه بالای خرید دام مولد گفت: امروز قیمت یک دام شیری به بیش از ۵۰۰ میلیون تومان رسیده و برای خرید یک دام مولد ممکن است ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون تومان سرمایه نیاز باشد. برای یک جوان روستایی، تأمین چنین سرمایه‌ای بدون حمایت تقریباً امکان‌پذیر نیست.
ایجاد ارزش افزوده برای حمایت از دامداران
مدیرعامل شرکت تعاونی کشاورزی دامداران لنگرود درباره اقدامات انجام‌شده در این مجموعه اظهار کرد: سابقه فعالیت من در ابتدا در حوزه فنی و صنعت بود، اما پس از ورود به حوزه کشاورزی، تحصیلاتم را نیز در این زمینه ادامه دادم و در حال حاضر کارشناس علوم دامی هستم.
وی افزود: برای اینکه دامدار بتواند از ارزش افزوده حاصل از تولید خود منتفع شود، یک فروشگاه لبنیات سنتی راه‌اندازی کرده‌ایم تا بخشی از شیر جمع‌آوری‌شده از مرکز به صورت مستقیم و نقدی به فروش برسد.
مهران ابوعلی‌پور ادامه داد: با توجه به اینکه صنایع لبنی معمولاً مطالبات شیر را با تأخیر پرداخت می‌کنند، فروش مستقیم محصولات در این فروشگاه به ایجاد گردش نقدینگی کمک می‌کند.
وی گفت: همچنین درصدد احداث یک کارگاه لبنیات سنتی هستیم و اقدامات مربوط به آن در حال انجام است تا بتوانیم ارزش افزوده بیشتری در مجموعه ایجاد کنیم.
ارتقای کیفیت شیر تولیدی دامداران لنگرود
ابوعلی‌پور با اشاره به اقدامات انجام‌شده در مرکز جمع‌آوری شیر اظهار کرد: شیر یک ماده خام است که بستر مناسبی برای رشد باکتری‌ها و آلودگی‌های میکروبی دارد؛ بنابراین باید بلافاصله پس از دریافت، فرآیندهای لازم برای کنترل کیفیت آن انجام شود.
وی افزود: در مرکز جمع‌آوری شیر، تجهیزات نگهداری و شست‌وشوی مخازن را بهبود داده‌ایم و برای کاهش مصرف برق، تغییراتی در سیستم سرمایشی ایجاد کرده‌ایم. استفاده از مخازن پروسس نیز در راستای بهینه‌سازی مصرف انرژی انجام شده است.
مدیرعامل شرکت تعاونی دامداران لنگرود تصریح کرد: مجموع این اقدامات موجب ارتقای کیفیت شیر تولیدی و تحویلی دامداران شده است.
انجام آزمایش‌های اولیه شیر پیش از ارسال به کارخانه
مهران ابوعلی‌پور گفت: در حال حاضر یکی از بهترین شیرهای استان گیلان در مرکز جمع‌آوری شیر لنگرود دریافت می‌شود و بخش قابل توجهی از این شیر نیز توسط کارخانه کاله به صورت مستقیم حمل می‌شود که نشان‌دهنده مطلوبیت کیفیت تولیدات دامداران این شهرستان است.
وی افزود: دو مرکز فرعی نیز در مناطق نالکیاشهر و کفش‌محله اطاقور فعال هستند و دامداران شیر تولیدی خود را به این مراکز تحویل می‌دهند.
ابوعلی‌پور ادامه داد: در مراکز جمع‌آوری، آزمایش‌های اولیه روی شیر انجام می‌شود. این مجموعه آزمایشگاه به معنای کامل آن ندارد، اما تجهیزات لازم برای انجام آزمایش‌های اولیه در اختیار است.
وی توضیح داد: میزان اسیدیته شیر، تست الکل، بررسی آنتی‌بیوتیک با کیت‌های مخصوص و برخی فاکتورهای کیفی شیر از جمله پروتئین، چربی و درصد آب مورد بررسی قرار می‌گیرد.
مدیرعامل شرکت تعاونی کشاورزی دامداران لنگرود خاطرنشان کرد: در مرکز اصلی روزانه حدود ۵۰۰ دامدار مراجعه می‌کنند و میزان شیر تحویلی آنها از حدود پنج کیلوگرم تا ۲۰۰ کیلوگرم متغیر است.
وی افزود: پس از انجام آزمایش‌های اولیه، شیر تأییدشده از نظر کیفیت، سرد و در مخازن نگهداری می‌شود و سپس با خودروهای حمل شیر به کارخانه‌های طرف قرارداد ارسال می‌شود.
تعاونی دامداران لنگرود؛ تعاونی نمونه استانی
مهران ابوعلی‌پور در پایان با اشاره به موفقیت‌های این مجموعه اظهار کرد: شرکت تعاونی دامداران لنگرود در سال ۱۴۰۴ به عنوان تعاونی نمونه استانی انتخاب شد و در میان ۱۹ شرکت تعاونی و تشکل‌های کشاورزی استان، به عنوان یکی از تعاونی‌های برتر شناخته شد.
وی افزود: این مجموعه طی چند سال گذشته نیز در حوزه کیفیت شیر جزو تعاونی‌های نمونه بوده و از شرکت ها و کارخانه های لبنی لوح تقدیر دریافت کرده است.
ابوعلی‌پور در پایان تأکید کرد: موفقیت‌های شرکت تعاونی دامداران لنگرود در درجه نخست مدیون تلاش و همراهی دامداران شهرستان است و امیدواریم با حمایت بیشتر مسئولان، بتوانیم ظرفیت تولید و فعالیت این قشر زحمتکش را حفظ و تقویت کنیم.
آدرس ؛ گیلان / لنگرود / جنب پمپ بنزین دریاسر / خیابان شهدا / شماره تماس : ۰۱۳۴۲۵۸۰۰۸۸
